Ankara Yer Tutucu

Ankara’da Yer Tutucu Tedavisi (Erken Diş Kayıpları)

Yer tutucu tedavisi; çürük, kaza (travma) veya iltihaplar nedeniyle vaktinden önce çekilmek zorunda kalınan süt dişlerinin oluşturduğu boşlukları koruyarak, alttan gelecek kalıcı dişlerin doğru açıyla çıkmasını sağlayan koruyucu bir çocuk diş hekimliği uygulamasıdır. Komşu dişlerin bu boşluğa devrilmesini ve çene yapısının daralmasını engeller. Ankara genelinde çocuk diş hekimliğinde sıklıkla başvurduğumuz bu koruyucu aygıtlar, çocuğunuzun gelecekteki ortodontik (tel) tedavi ihtiyacını büyük ölçüde azaltır.

Yer Tutucu Nedir?

Yer tutucu, erken kaybedilen süt dişlerinin çenede bıraktığı boşlukları korumak amacıyla laboratuvarda çocuğun ağız ölçüsüne göre özel olarak üretilen koruyucu bir aygıttır. Süt dişlerinin en önemli görevlerinden biri, çene kemiğinin içinde gelişmekte olan kalıcı dişlere sürme zamanı gelene kadar rehberlik etmektir. Bir diş erken çekildiğinde, komşu dişlerin o boşluğa kaymasını önleyecek mekanik bir bariyere ihtiyaç duyulur. Yer tutucular, tıbbi standartlara uygun, doku dostu paslanmaz çelik tellerden veya özel akrilik malzemelerden üretilerek ağız içine güvenle yerleştirilir.

Yer Tutucu Hangi Durumlarda Uygulanır?

Yer tutucu uygulaması, süt dişlerinin doğal düşme takviminden aylar veya yıllar önce çekilmek zorunda kalındığı durumlarda zorunludur. Derin çürükler ve kök iltihapları nedeniyle kurtarılamayan süt azı dişlerinin çekilmesi bu durumların başında gelir. Aynı zamanda bisiklet kazaları veya düşmeler neticesinde süt dişlerinin tamamen yerinden çıkması veya kökten kırılması durumunda da bu aygıtlara başvurulur. Ankara Çayyolu kliniğimizde yapılan radyografik (röntgen) analizlerde, alttaki kalıcı dişin çıkmasına henüz uzun bir süre olduğu tespit edilirse yer tutucu yapımı kaçınılmazdır.

Yer Tutucu Neden Kullanılır?

Çene kemiği ve diş dizilimi, sürekli olarak çiğneme kuvvetlerinin ve kas baskılarının etkisi altında olan bir dengeye sahiptir. Bir diş kaybedildiğinde, bu dengede zayıflık oluşur ve boşluğun arkasında kalan dişler çiğneme kuvvetinin etkisiyle boşluğa doğru devrilmeye (eğrilmeye) başlar. Aynı anda karşı çenedeki diş de çiğneyecek diş bulamadığı için boşluğa doğru uzama eğilimi gösterir. Yer tutucu aygıtlar, bu kontrolsüz diş hareketlerine karşı fiziksel bir duvar oluşturarak yan dişlerin milimetrik olarak orijinal yerlerinde sabit kalmasını sağlar.

Çocuklarda Yer Tutucu Tedavisi Neden Önemlidir?

Çocuklarda çene kemiğinin büyüme süreci çok hızlıdır ve bu dönemde ağız sağlığının korunması gelecekteki yüz şeklini doğrudan etkiler. Yer tutucu tedavisi, çocukların sadece dişlerinin düzgün çıkmasını değil, rahat çiğneyerek dengeli beslenmelerini de sağlar. Erken diş kayıpları nedeniyle sürekli tek taraflı çiğneme alışkanlığı geliştiren çocuklarda yüz asimetrisi (kayması) ve çene eklemi ağrıları oluşabilir. Ayrıca bu aygıtlar sayesinde kalıcı dişlerin çarpık çıkması önlenerek, çocuğun ilerleyen yaşlarda ağır ve pahalı tel tedavilerine (ortodonti) maruz kalma riski ortadan kaldırılır.

Erken Süt Dişi Kaybında Yer Tutucu Neden Gereklidir?

Erken süt dişi kaybı yaşandığında, çene kemiğinin içindeki kalıcı diş henüz çıkma olgunluğuna ulaşmamıştır. Alttaki kalıcı dişin yukarı doğru kolayca çıkabilmesi için önündeki yolun açık kalması şarttır. Süt dişi erken çekildiğinde, diş etindeki kemik dokusu sertleşebilir ve yan dişlerin boşluğa devrilmesiyle kalıcı dişin çıkış tüneli tamamen tıkanır. Bu tıkanıklık kalıcı dişin çene kemiğinde gömülü kalmasına veya bulduğu ilk zayıf alandan (örneğin damaktan veya yanak tarafından) eğri bir şekilde çıkmasına yol açar; yer tutucu bu yolun açık kalmasını sağlayan yegane koruyucu duvardır.

Yer Tutucu Hangi Dişler İçin Uygulanır?

Yer tutucu uygulamaları ağız içindeki tüm diş eksikliklerinde standart olarak yapılmaz. En çok ihtiyaç duyulan dişler, çiğneme yükünü taşıyan ve yer kaybına en duyarlı olan birinci ve ikinci süt azı dişleridir. Bu arka dişlerin erken kaybı, arkalarından çıkacak olan kalıcı 6 yaş dişinin tüm çeneyi öne doğru iterek daraltmasına neden olur. Üst veya alt çene ön süt dişlerinin erken kayıplarında ise yer kaybından ziyade estetik görünümü düzeltmek, konuşma sırasındaki peltekliği gidermek ve dilin boşluğa kaçıp dişleri itmesini engellemek için ön bölge yer tutucuları tercih edilir.

Yer Tutucu Çeşitleri Nelerdir?

Yer tutucu aygıtlar, ağız içindeki sabitleme durumlarına ve çocuğun kullanımına göre temel olarak iki ana kategoriye ayrılır: Sabit yer tutucular ve hareketli yer tutucular. Sabit aygıtlar, boşluğun yanındaki sağlam dişe özel diş yapıştırıcılarıyla tutturulan ve çocuk tarafından çıkarılması mümkün olmayan sistemlerdir. Hareketli aygıtlar ise, çocuğun kendisi tarafından takıp çıkarılabilen, damağa oturan pembe kaideli ve kancalı plakalardır. Ankara Çayyolu‘ndaki muayenelerimizde hekimimiz, çocuğun yaşına, eksik diş sayısına ve çocuğun tedaviye olan uyumuna göre hangi çeşidin seçileceğine karar verir.

Sabit Yer Tutucular Nelerdir?

Sabit yer tutucular, klinik ortamda en sık uygulanan ve dişlerin kaymasını kesin olarak engelleyen aygıtlardır. Tek bir süt azı dişi çekildiğinde “Band-Loop” (yüzük ve halka) adı verilen, sağlam dişe geçirilen bir yüzük ve boşluğu koruyan bir telden oluşan apareyler kullanılır. Çenenin iki tarafında da birden fazla diş eksikliği varsa, dişlerin iç yüzeyinden geçen telli “Lingual Ark” veya damağa yaslanan “Nance Apareyi” gibi bütünsel sabit sistemler planlanır. Bu aygıtlar kalıcı diş çıkana kadar ağızda sabit kalır.

Hareketli Yer Tutucular Nasıl Kullanılır?

Hareketli yer tutucular, çocuk hastanın ağız ölçülerine göre üretilen ve gün içinde aktif olarak takılması gereken pratik plakalardır. Aygıt, damağa oturan pembe renkli doku dostu bir gövde ve dişlere tutunmasını sağlayan metal kancalardan (kroşelerden) oluşur. Çocuk bu aygıtı yemek yerken ve dişlerini fırçalarken çıkarır, bunun dışındaki tüm zamanlarda ve özellikle uyurken ağzında bulundurmak zorundadır. Hareketli yer tutucuların başarısı tamamen çocuğun kullanım disiplinine bağlıdır; düzenli takılmadığı günlerde yan dişler boşluğa kayacağı için plak ağza bir daha oturmaz ve işlevini yitirir.

Yer Tutucu Tedavisi Öncesi Değerlendirme ve Planlama Nasıl Yapılır?

Yer tutucu yapılmadan önce, çocuğun çene röntgeni detaylıca incelenir. En önemli kriter, eksik dişin altındaki kalıcı dişin kök gelişim durumudur. Eğer kalıcı dişin kökü büyük oranda oluşmuşsa ve üzerindeki kemik incelmişse diş kısa sürede çıkacağı için yer tutucuya gerek kalmaz. Ancak dişin çıkmasına zaman varsa, çene genişliği ölçülür ve aygıt planlanır. Çocuğun diş hekimi koltuğundaki uyumu, eksik dişin çenedeki yeri ve diğer dişlerin sağlığı dikkate alınarak çocuğa en uygun (sabit veya hareketli) yer tutucu tasarımına karar verilir.

Yer Tutucu Uygulaması Nasıl Gerçekleştirilir?

Yer tutucu uygulaması, çocuğa hiçbir ağrı veya acı hissettirmeyen, oldukça konforlu ve pratik basamaklardan oluşur. İlk seansta, ağız içi dokuların ve boşluğun ölçüsü alınır (dijital kameralarla veya klasik yumuşak ölçü hamurlarıyla) ve çene modeli laboratuvara gönderilir. Sabit aygıtlar için dişe takılacak yüzüklerin (band) ölçüsü de bu seansta denenir. İkinci seansta ise üretilen yer tutucu ağızda prova edilir. Sabit bir aygıt ise özel ve zararsız diş çimentolarıyla sağlam dişe yapıştırılır; hareketli bir plaka ise çocuğa nasıl takıp çıkaracağı öğretilerek teslim edilir.

Yer Tutucu Ne Kadar Süre Kullanılır?

Yer tutucuların ağızda kalma süresi sabit bir zamana (aylara veya yıllara) bağlı değildir; tamamen alttaki kalıcı dişin çıkma zamanına bağlıdır. Kalıcı dişin ucu diş etini delip ağızda göründüğü an, yer tutucu görevini tamamlamış demektir ve kliniğimizde diş hekimimiz tarafından kolayca sökülerek çıkarılır. Bu süreç çocuğun gelişim hızına göre genellikle 1 yıl ile 4 yıl arasında değişebilen bir dönemi kapsayabilir. Kalıcı diş gelmeden aygıt erken çıkarılırsa, haftalar içinde yan dişler boşluğa kayabilir.

Yer Tutucu Takıldıktan Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Sabit yer tutucuların metal kısımlarının etrafı, gıda artıklarının ve bakterilerin birikmesi için müsaittir; bu nedenle diş fırçalama çok daha titiz yapılmalıdır (arayüz fırçası desteğiyle). Beslenme düzeninde ise, metal aygıtları yerinden oynatabilecek veya yapışkanlığıyla aygıtı zorlayacak sakız, jelibon, karamel, lokum gibi gıdaların tüketimi kesinlikle yasaklanmalıdır. Ayrıca çocuğun yer tutucuyu diliyle veya parmağıyla aktif olarak sallamaya çalışması önlenmelidir. 6 ayda bir yapılan klinik kontrollerin aksatılmaması, aygıtta oluşabilecek gevşemelerin erken fark edilmesini sağlar.

Yer Tutucu Konuşmayı veya Yemek Yemeyi Etkiler Mi?

Yer tutucular çocukların çiğnemesini zorlaştırmaz, aksine diş eksikliğini telafi ederek çiğnemeyi rahatlatır ve eksik diş bölgesini dengeye sokar. İlk takıldığı günlerde ağızda yabancı bir cisim hissi yaşanması ve hareketli (damaklıklı) apareylerde dilin alışma sürecine bağlı hafif konuşma peltekliği (özellikle t, r, s harflerinde) olması gayet normaldir. Ancak çocukların uyum yeteneği çok yüksektir; en geç 1 hafta içinde dil yeni yapıya alışır ve konuşma tamamen netleşir. İlk günlerde yumuşak (püre, yoğurt, çorba) gıdalar tüketmek, çocuğun aygıta daha kolay adapte olmasını sağlar.

Yer Tutucu Düşerse Ne Yapılmalıdır?

Sabit yer tutucular; sert gıdalar, yapışkan şekerler veya aygıtın tutunduğu dişin doğal olarak sallanmaya başlaması gibi nedenlerle gevşeyebilir veya tamamen düşebilir. Böyle bir durumla karşılaştığınızda panik yapmadan aygıtı kaybetmemeli (mümkünse küçük bir kutuda saklamalı) ve vakit kaybetmeden kliniğimizden randevu almalısınız. Boşluk korumasız kaldığında, dişlerin yer değiştirmesi aylar değil günler içinde bile başlayabilir. Bu yüzden düşen yer tutucunun en geç 48 saat içinde hekimimiz tarafından diş yüzeyi temizlenerek tekrar yerine yapıştırılması çene sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir.

Sıkça Sorulan Sorular