Kısaca: kemik grefti sonrası implant zamanlaması, yapılan kemik artırma işleminin türüne, eklenen kemik miktarına, kullanılan greft materyaline ve kişinin iyileşme özelliklerine göre belirlenir. Küçük kemik eksikliklerinde implant ile greft aynı seansta uygulanabilirken, geniş kemik kayıplarında greftin olgunlaşması için genellikle birkaç ay beklenir. Zamanlama, kontrol görüntülemesi ve klinik muayene sonrasında hekim tarafından belirlenir.
Kemik grefti, implant için yeterli kemik bulunmayan bölgelerde kemik hacmini artırmak amacıyla kullanılan malzemedir. Greft uygulanan kişilerin en çok merak ettiği konu, implantın ne zaman yapılabileceği ve bu bekleme süresinin neden gerektiğidir. Bu yazıda farklı greft işlemlerinde zamanlamanın nasıl planlandığını genel hatlarıyla anlatıyoruz.
Öne Çıkan Bilgiler
- Kemik grefti, kaybedilen kemik hacmini yeniden oluşturmak veya korumak için kullanılan doğal ya da sentetik kaynaklı materyaldir.
- Greft, zamanla kişinin kendi kemik dokusuyla bütünleşir ya da onunla yer değiştirir; bu sürece greft olgunlaşması denir.
- Küçük kemik eksikliklerinde greft ve implant aynı seansta uygulanabilir; buna eş zamanlı yaklaşım denir.
- Geniş kemik kayıplarında önce greft uygulanır, olgunlaşma süresi beklendikten sonra implant yerleştirilir; buna aşamalı yaklaşım denir.
- Aşamalı yaklaşımda bekleme süresi genellikle birkaç aydır; net süre işlemin türüne ve kişinin iyileşmesine göre değişir.
Kemik Grefti Neden Uygulanır?
Bir diş kaybedildiğinde, o dişi çevreleyen kemik çiğneme kuvvetinden aldığı uyarıyı kaybeder ve zamanla erir. Bu erime en çok ilk aylarda belirgindir ve kemik hem genişlik hem de yükseklik bakımından azalabilir. Diş eti hastalığı, uzun süre hareketli protez kullanımı, travma veya zor bir diş çekimi de kemik kaybına yol açabilir.
İmplantın uzun dönem sağlığı için çevresinin yeterli kalınlıkta kemikle sarılması gerekir. Kemik yetersiz olduğunda implant ya hiç yerleştirilemez ya da ideal konumda yerleştirilemez. Kemik grefti, bu eksikliği gidererek implantın protez planına uygun konumda yerleşebilmesini hedefler. Kemik yetersizliğinde uygulanan yaklaşımlar hakkında bilgi için kemik yetersizliğinde implant sayfasına göz atabilirsiniz.
Greft Materyalleri Nelerdir?
Greft materyalleri kaynaklarına göre dört ana gruba ayrılır:
- Otojen greft: Kişinin kendi vücudundan, çoğunlukla ağız içindeki başka bir bölgeden alınan kemiktir. Canlı hücre içerdiği için kemik oluşumunu destekler; ancak ikinci bir cerrahi alan gerektirir.
- Allogreft: İnsan kaynaklı, özel işlemlerden geçirilmiş ve doku bankalarında hazırlanan kemik materyalidir.
- Ksenogreft: Genellikle sığır kaynaklı olup organik bileşenlerinden arındırılmış kemik mineralidir. Yavaş çözündüğü için hacmin korunmasına katkı sağlar.
- Alloplastik greft: Laboratuvarda üretilen sentetik materyallerdir.
Greft materyalinin türü, olgunlaşma süresini etkileyen etkenlerden biridir. Bazı materyaller daha kısa sürede yeni kemikle yer değiştirirken, bazıları uzun süre alanda kalarak hacmi korumaya yardımcı olur. Hekim, çoğu zaman farklı materyalleri birlikte kullanabilir. Örneğin kişinin kendi kemiği, yavaş çözünen bir materyalle karıştırılarak hem kemik oluşumu desteklenir hem de kazanılan hacmin korunması amaçlanır. Hangi kombinasyonun seçileceği, kemik eksikliğinin şekline ve büyüklüğüne bağlıdır. Greft uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgi için kemik grefti sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kemik Grefti Sonrası İmplant Zamanlaması İşlem Türüne Göre Nasıl Değişir?
Kemik artırma işlemleri kapsamlarına göre farklılık gösterir ve her birinde bekleme süresi farklı planlanır. Aşağıdaki süreler genel eğilimleri yansıtır.
Soket koruma (çekim boşluğuna greft)
Diş çekildikten sonra boşluğa greft yerleştirilerek kemiğin erimesinin sınırlanması hedeflenir. Bu işleme soket koruma denir. İmplant genellikle birkaç ay sonra, boşluğun kemikle dolduğu görüldüğünde yerleştirilir.
Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu
Yönlendirilmiş kemik rejenerasyonu (GBR), kemik eksikliği bulunan alana greft yerleştirilip üzerinin bir bariyer zarla (membran) örtülmesidir. Zar, yumuşak dokunun greft alanına girmesini önleyerek kemik oluşumuna alan açar. Eksiklik küçükse işlem implantla aynı seansta yapılabilir. Daha geniş eksikliklerde ise implant, genellikle birkaç aylık bir iyileşme süresinden sonra yerleştirilir.
Blok greft
Kemik genişliğinin ya da yüksekliğinin belirgin biçimde azaldığı durumlarda, blok şeklinde bir kemik parçası vidalarla sabitlenebilir. Bu işlemde greftin kan desteği kazanması ve çevre kemikle kaynaşması zaman aldığı için implant genellikle aşamalı olarak, birkaç aylık bir bekleme süresinin ardından yapılır.
Sinüs lifting
Üst çenenin arka bölgesinde kemik yüksekliğini artırmak için yapılan bu işlemde, kalan kemik yeterliyse implant aynı seansta yerleştirilebilir. Kalan kemik çok azsa greftin olgunlaşması için genellikle birkaç ay, bazen daha uzun bir süre beklenir.
Bekleme Süresini Etkileyen Diğer Etkenler
- Greftlenen alanın büyüklüğü: Geniş alanlarda yeni kemiğin oluşması ve olgunlaşması daha uzun sürebilir.
- Kemiğin iyileşme kapasitesi: Çevre kemiğin kan desteği ve yoğunluğu, greftin beslenmesini etkiler.
- Genel sağlık: Kontrol altında olmayan diyabet, kemik metabolizmasını etkileyen ilaçlar ve bazı kronik hastalıklar iyileşmeyi yavaşlatabilir.
- Sigara: Kan akışını azaltarak greftin beslenmesini olumsuz etkileyebilir.
- Yara iyileşmesi: Diş etinin açılması, zarın açığa çıkması veya enfeksiyon gibi durumlar olgunlaşma süresini uzatabilir.
İmplant Zamanına Nasıl Karar Verilir?
Bekleme süresi yalnızca takvime bakılarak belirlenmez. İmplantın yerleştirilebilmesi için greftlenen alanın yeterli olgunluğa ulaştığının görülmesi gerekir. Bu değerlendirme genellikle şu adımlarla yapılır:
- Klinik kontrol: Diş etinin iyileşmesi, enfeksiyon bulgusu olup olmadığı ve bölgenin görünümü değerlendirilir.
- Görüntüleme: Dental tomografi ile kazanılan kemik hacmi ve kemik yoğunluğu incelenir.
- Planlama: Elde edilen kemik hacmine göre implantın boyutu ve konumu belirlenir.
- İmplant cerrahisi: Uygun koşullar sağlandığında implant yerleştirilir; bu aşamada gerekirse küçük ek greft uygulanabilir.
İmplant yerleştirildikten sonra da implantın kemikle kaynaşması için ayrıca bir süre beklenir. Bu nedenle greft uygulanan hastalarda toplam tedavi süresi, greft gerektirmeyen tedavilere göre genellikle daha uzundur. Toplam süreye dair genel bilgi için implant tedavisi ne kadar sürer yazısına göz atabilirsiniz.
Bekleme Döneminde Nelere Dikkat Edilir?
Greftin olgunlaşma dönemi, sonucun temelini oluşturur. Bu dönemde greftli bölgeye baskı yapılmaması önemlidir. Hareketli geçici protez kullanılıyorsa, protezin bölgeye baskı yapmayacak şekilde düzenlenmesi gerekebilir. Ağız hijyeninin düzenli sürdürülmesi, sigaradan uzak durulması ve kontrol randevularının aksatılmaması da iyileşmeyi destekleyen etkenlerdir. Bölgede şişlik, akıntı, diş eti açılması veya greft parçacıklarının ağza gelmesi fark edilirse hekime bilgi verilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kemik grefti ve implant aynı seansta yapılabilir mi?
Kemik eksikliği küçükse ve kalan kemik implantı sabitleyebilecek düzeydeyse, greft ve implant aynı seansta uygulanabilir. Geniş kemik kayıplarında ise önce greft yapılır ve olgunlaşma süresi beklenir. Karar, tomografi ve klinik muayene sonrasında verilir.
Kemik grefti sonrası implant için kaç ay beklenir?
Bekleme süresi, işlemin türüne ve greftlenen alanın büyüklüğüne göre genellikle birkaç ay arasında değişir. Geniş greft uygulamalarında süre daha uzun olabilir. İmplant zamanı, kontrol görüntülemesiyle greftin yeterli olgunluğa ulaştığı görüldüğünde belirlenir.
Greft tutmazsa ne olur?
Greftin beklenen ölçüde kemikleşmemesi durumunda hekim, kazanılan kemik miktarını değerlendirir. Gerekirse ek greft uygulaması, farklı boyutta implant kullanımı veya farklı bir protez seçeneği gündeme gelebilir. Enfeksiyon bulguları erken dönemde hekime bildirilmelidir.
Greft malzemesi vücutta kalır mı?
Greft materyalinin bir kısmı zamanla yeni kemikle yer değiştirir, bir kısmı ise uzun süre kemik dokusunun içinde bulunabilir. Bu durum materyalin türüne göre değişir ve iyileşme sürecinin olağan bir parçasıdır.
Yazar hakkında: Dr. Dt. Burçin Öncül, 2002 yılında İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nden mezun olmuş, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalı’ndaki lisansüstü eğitimini 2008 yılında tamamlamıştır. 2011 yılından bu yana Ankara’nın Çankaya ilçesine bağlı Çayyolu’ndaki kliniğinde çalışmaktadır. Estetik diş hekimliği, dijital gülüş tasarımı, dental implantlar ve porselen laminalar konularındaki ulusal ve uluslararası kongre ve sempozyumlarda yer almıştır.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tedavi ihtiyacı ve uygun yöntem, muayene ve gerekli tetkikler sonrasında diş hekiminiz tarafından kişiye özel olarak belirlenir.
